Op dinsdag 20 oktober 2026 kondigden de makers van PHP een update aan voor twee kritieke lekken. Een dag later gingen in verschillende Europese landen websites van overheden, ziekenhuizen en media uit voorzorg offline. In deze cursus kijken medewerkers, IT-beheerders en bestuurders terug op die dagen, en leren ze wat ze bij het volgende kritieke lek anders doen.
PHP is de software waarop naar schatting zeventig procent van alle websites draait. Via de twee lekken kon een cybercrimineel zonder in te loggen een server overnemen. De aankondiging werkte daardoor als startschot, want nog voordat de update er was, zochten cybercriminelen al naar kwetsbare systemen.
Zo'n lek raakt iedereen in de organisatie, maar niet iedereen heeft dezelfde taak. Daarom bestaat de cursus uit een korte introductie, drie modules voor drie rollen en één gezamenlijke toets. Alle modules spelen zich af in dezelfde fictieve organisatie, zodat elke deelnemer ziet hoe zijn rol samenhangt met die van de anderen.
- In de module voor medewerkers (10 minuten) gaat het klantportaal offline, en 's avonds krijgt Sara een mail met een knop om de beveiligingsupdate te downloaden. De deelnemer leert zo'n bericht herkennen en melden, ook als hij al heeft geklikt.
- In de module voor IT-beheer en informatiebeveiliging (12 minuten) moeten David en Lena binnen een ochtend bepalen welke systemen uit de lucht gaan. De deelnemer leert de kosten van een inbraak afwegen tegen die van stilstand, veilig bijwerken en daarna zoeken naar sporen van een inbraak.
- In de module voor het bestuur (10 minuten) vergadert het bestuur drie kwartier, terwijl het klantportaal kwetsbaar online blijft. De deelnemer leert welke besluiten het bestuur vooraf neemt over risicobereidheid, continuïteit, mandaat en leveranciers.
Alle deelnemers sluiten af met dezelfde toets. Uit een set van 25 vragen krijgt iedere deelnemer er 10, en wie 35 van de 50 punten haalt, is geslaagd. Met de introductie, de eigen module en de toets is een deelnemer ongeveer twintig minuten bezig.
De cursus is beschikbaar in 27 talen. PHP is het voorbeeld en de wetgeving in de cursus is Europees, zodat de inhoud in elk Europees land past.
Wat leert de deelnemer concreet?
- Waarom één lek in veelgebruikte software zoveel diensten tegelijk uit de lucht haalt.
- Hoe je berichten herkent en meldt waarmee cybercriminelen meeliften op het nieuws.
- Hoe je bij een kritiek lek snel nagaat waar de software draait, wie de update levert en hoeveel tijd je hebt.
- Hoe je per systeem kiest tussen offline gaan, een beperkte noodstand en online blijven met een bewust aanvaard restrisico.
- Welke besluiten het bestuur vooraf neemt, zodat een besluit op de dag zelf twee minuten kost in plaats van drie kwartier.
- Wie wat doet op zo'n dag, en wanneer de meldplichten uit de AVG en de NIS2-richtlijn gelden.
Voor wie is deze cursus bedoeld?
De cursus is bedoeld voor de hele organisatie. Elke deelnemer volgt de introductie, de module voor zijn eigen rol en de toets. Medewerkers volgen de module over herkennen en melden. Systeembeheerders, applicatiebeheerders en beveiligers volgen de module voor IT-beheer en informatiebeveiliging. Bestuurders, directeuren en proceseigenaren volgen de module voor het bestuur.
Waarom deze cursus nú relevant is
Het PHP-lek is geen uitzondering. De tijd tussen de bekendmaking van een lek en het eerste misbruik wordt steeds korter, onder meer doordat cybercriminelen AI gebruiken. Wie de afweging pas maakt als de eerste scans binnenkomen, is te laat.
Daarnaast vraagt de NIS2-richtlijn, in Nederland uitgewerkt in de Cyberbeveiligingswet, dat organisaties risicoanalyse, bedrijfscontinuïteit en crisisbeheer op orde hebben, en dat het bestuur daarop toeziet. Bij een significant incident is binnen 24 uur een eerste melding nodig. De cursus gebruikt een gebeurtenis die iedereen nog voor ogen heeft, en de lessen gelden voor elk volgend kritiek lek.