Wanneer het gesprek gaat over privacy- en security awareness, kijken organisaties vaak naar campagnes, simulaties en verplichte modules. Maar de meest onderschatte kans ligt helemaal aan het begin: de onboarding van nieuwe medewerkers. Tijdens de eerste weken is alles nieuw, het werk, de systemen, de collega’s, de verwachtingen. Mensen staan open, zijn nieuwsgierig en willen begrijpen hoe de organisatie werkt. In deze fase is de bereidheid om te luisteren en gedrag aan te passen vele malen groter dan op welk ander moment dan ook.
“Bewustwording begint niet bij een e-learning, maar bij het eerste gezicht dat een nieuwe medewerker ziet.”
Toch wordt awareness in onboarding vaak gereduceerd tot een e-learninglink. Een verplicht nummer. Iets dat “erbij” hoort, maar waar niemand warm voor loopt. Een welkomstvideo kan al het verschil maken. En dan zeggen leidinggevenden soms: “Een video van de directeur? Nee hoor, die doet dat nooit.” Maar laten we eerlijk zijn: alsof medewerkers wel staan te springen om een security awareness e-learning? Het punt is niet of de directeur het wil. Het punt is dat deze fase de kans is om de toon te zetten. Leiderschap te tonen.
Wanneer een bestuurder of directeur in eigen woorden vertelt waarom digitale veiligheid belangrijk is op camera, in beeld, zichtbaar, gebeurt er iets. Het onderwerp wordt menselijk. Het krijgt betekenis. En nieuwe medewerkers voelen meteen: dit onderwerp hoort bij hoe we hier werken.
Video werkt omdat het echt voelt en omdat mensen mensen volgen
Het is belangrijk om awareness menselijk te maken. Mensen leren niet van beleidsteksten, maar van verhalen. Niet van protocollen, maar van gezichten. Een boodschap die via video wordt gebracht door iemand uit de organisatie: een directeur, een teamleider, een CISO, zelfs een ervaren collega werkt als een katalysator. Niet omdat de inhoud zo briljant is, maar omdat het echt voelt. Menselijk. Een nieuwe medewerker die ziet dat een bestuurder persoonlijk vertelt waarom security belangrijk is, denkt niet: “Wat een mooie speech.” Maar: “Oké, dit onderwerp telt hier echt.”
Video uit de eigen organisatie werkt zo goed omdat het iets doet wat geen enkele generieke e-learning kan: het brengt het onderwerp dicht bij de medewerker. Wanneer een nieuwe collega iemand uit de eigen organisatie ziet praten over security, wordt de boodschap persoonlijker en makkelijker te vertrouwen. De boodschap komt niet van een anonieme stem of een stockacteur, maar van iemand die ze morgen tegen kunnen komen bij de koffieautomaat. Dat maakt de boodschap direct menselijker en geloofwaardiger.
Daarnaast gebeurt er nog iets belangrijks: leiderschap wordt zichtbaar. Geen abstract beleid of onpersoonlijke richtlijnen, maar echte mensen die laten zien dat digitale veiligheid onderdeel is van hoe de organisatie werkt. Dat geeft richting. Het laat voelen: “Dit vinden wij belangrijk.” En juist doordat het eigen mensen zijn, ontstaat verbinding. Medewerkers ervaren dat ze worden meegenomen in een cultuur, in plaats van dat ze een losse cursus moeten doorlopen. Het onderwerp krijgt context, een gezicht en betekenis.
Dat is precies waarom stockvideo’s en generieke modules zo weinig indruk maken. Ze missen ziel, herkenning en authenticiteit. Een eenvoudige, imperfecte video uit je eigen organisatie heeft dat allemaal wel en daardoor blijft hij hangen.
Onboarding wordt een vliegwiel voor je hele awarenessprogramma
Wanneer je onboarding gebruikt als startpunt voor awareness, gebeurt er meer dan alleen kennisoverdracht je legt de fundering voor gedrag. Nieuwe medewerkers leren dan niet alleen wat ze moeten doen, maar ook waarom het ertoe doet en hoe de organisatie hiermee omgaat. Het maakt alle campagnes die daarna komen vele malen effectiever. Want het onderwerp voelt niet langer als iets dat later is “bedacht”, maar als iets dat vanaf dag één bij de organisatie hoort.
Een directeur op camera hoeft geen perfecte boodschap te brengen. Het gaat om zichtbaarheid. Om voorbeeldgedrag. Om tonen dat de organisatie zélf de eerste stap zet. En precies dát maakt onboarding zo krachtig: het is het moment waarop medewerkers nog geen vast gedrag hebben ontwikkeld. Je kunt ze meenemen in een verhaal dat later niet meer hoeft te worden gerepareerd. Zo wordt een simpele video niet alleen een welkomstwoord, maar de eerste steen in een cultuur van veilig gedrag.