De AVG kent een categorie gegevens die zo gevoelig is dat verwerking in beginsel verboden is: bijzondere persoonsgegevens. Denk aan gezondheid of religie. Voor deze gegevens gelden strengere regels, omdat misbruik tot discriminatie of andere ernstige schade kan leiden. Wie ermee werkt, moet weten wat extra zorg vraagt.
Welke gegevens zijn bijzonder?
Artikel 9 van de AVG noemt deze categorieën:
- Ras of etnische afkomst
- Politieke opvattingen
- Religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen
- Lidmaatschap van een vakbond
- Gezondheid
- Seksueel gedrag of seksuele geaardheid
- Genetische gegevens
- Biometrische gegevens die bedoeld zijn om iemand uniek te identificeren
Waarom de extra bescherming?
Deze gegevens raken de kern van iemands persoonlijke leven. Belanden ze in verkeerde handen, dan kan dat leiden tot discriminatie, uitsluiting of stigmatisering. Daarom is verwerking in principe verboden.
Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld uitdrukkelijke toestemming, een wettelijke verplichting in de zorg, of bescherming van vitale belangen. Maar de drempel ligt hoog: je moet een specifieke uitzondering kunnen aanwijzen.
In de praktijk: waar kom je ze tegen?
Veel medewerkers werken er ongemerkt mee. Een HR-medewerker ziet ziekmeldingen (gezondheid), een zorgmedewerker dossiers, een receptie soms een toegangspas met vingerafdruk (biometrie).
Het burgerservicenummer is geen bijzonder gegeven, maar kent wél een eigen, strikt regime: je mag het alleen gebruiken als de wet dat voorschrijft. Behandel het met dezelfde voorzichtigheid.
Zo verwerk je dit in je awarenessprogramma
Dit is rolgericht materiaal: niet iedereen werkt met bijzondere gegevens, dus segmenteer je doelgroepen.
- Richt deze module specifiek op zorg, HR en publieke sector, waar bijzondere gegevens voorkomen.
- Maak de extra regels concreet met scenario's, zoals een ziekmelding, een dossier of een biometrische pas.
- Koppel het aan je toegangs- en deelbeleid, zodat gedrag en techniek samenvallen.
- Bied de verdiepende cursussen aan via onze cursuscatalogus.
Related articles
- Persoonsgegevens herkennen: wat valt er wél en niet onder?
- Medische persoonsgegevens zijn zeer gewild
FAQ
Wat zijn bijzondere persoonsgegevens?
Extra gevoelige gegevens zoals gezondheid, ras of etnische afkomst, religie, politieke voorkeur, vakbondslidmaatschap, seksuele geaardheid, en genetische en biometrische gegevens. De AVG verbiedt verwerking in beginsel.
Mag ik bijzondere gegevens dan nooit verwerken?
Alleen onder een specifieke uitzondering, zoals uitdrukkelijke toestemming, een wettelijke plicht in de zorg of bescherming van vitale belangen. Zonder zo'n uitzondering is verwerking verboden.
Is het burgerservicenummer een bijzonder gegeven?
Nee, maar het kent een eigen strikt regime: je mag het alleen gebruiken als de wet dat voorschrijft. Behandel het met dezelfde voorzichtigheid als bijzondere gegevens.
Is een foto een bijzonder gegeven?
Niet automatisch. Een gewone foto is een gewoon persoonsgegeven. Pas als je die bewust gebruikt om ras, gezondheid of biometrie af te leiden, wordt het een bijzonder gegeven met strengere regels.
Hoe deel ik bijzondere gegevens veilig?
Alleen met wie ze echt nodig heeft, via beveiligde en goedgekeurde kanalen, met beperkte toegang en een korte bewaartermijn. Nooit via privé-apps, privémail of openbare AI-tools.