In veel organisaties wordt hard gewerkt aan privacy- en securitybewustzijn. Er worden trainingen gelanceerd, campagnes opgezet, video’s gedeeld en soms zelfs complete e-learningprogramma’s uitgerold. Maar ondanks al die inspanningen blijft deelname laag en verandert er weinig in gedrag. De oorzaak? Niet de inhoud, niet de tools, niet de medewerkers, maar leidinggevenden die niets zeggen.
“Bewustwording mislukt niet door gebrek aan kennis, maar door gebrek aan leiderschap.”
Wanneer managers zwijgen, ontstaat er een vacuüm waarin medewerkers zelf proberen te bepalen hoe belangrijk iets is. En dat doen ze niet op basis van beleid, maar op basis van sociale signalen. Als hun leidinggevende niets zegt over awareness, als het niet wordt benoemd in overleggen, als er geen tijd voor wordt vrijgemaakt, dan ontstaat er vanzelf één conclusie: het zal wel niet belangrijk zijn.
Je ziet het overal gebeuren: mensen openen de e-learning “later wel”, schuiven een campagnebericht terzijde, of klikken weg zodra ze het woord security zien. Niet omdat ze niet willen bijdragen, maar omdat niemand in hun directe omgeving laat zien dat het ertoe doet. Bewustwording verdampt wanneer leidinggevenden zwijgen.
Leiderschap zet de toon, letterlijk en figuurlijk
Awareness is geen communicatieproject maar een leiderschapsopdracht. Gedrag verandert pas wanneer mensen voelen dat het onderwerp gedragen wordt op elk niveau van de organisatie. En die signalen komen niet uit een filmpje of training, maar uit de monden van mensen die zij vertrouwen: hun managers, teamleiders en bestuurders. Wanneer een directeur in een toespraak vertelt waarom digitale veiligheid belangrijk is, wanneer een teamleider benoemt dat security onderdeel is van professioneel werken, wanneer een manager zelf een incident durft te delen, dan gebeurt er iets wezenlijks. Het onderwerp verschuift van “een ICT-ding” naar “ons werk”.
En precies dat is de omslag die medewerkers nodig hebben. Als die normstelling ontbreekt, blijft awareness vrijblijvend. Maar wanneer managers de norm uitspreken, wordt bewustwording onderdeel van de collectieve cultuur. Veilig gedrag begint met woorden, en wordt bevestigd door daden. Een manager die zelf een training afrondt, heeft al meer impact dan tien intranetberichten. Een bestuurder die een persoonlijk voorbeeld deelt, bereikt meer dan een hele toolkit.
Managementbetrokkenheid verandert awareness van verplichting naar overtuiging
Awareness kan alleen slagen wanneer medewerkers voelen dat ze worden meegenomen, niet aangesproken. Wanneer hun leidinggevenden niet vanaf de zijlijn toekijken, maar meedoen. Wanneer tijd, ruimte en aandacht worden georganiseerd in plaats van “erbij gepropt”. Echte betrokkenheid van managers verandert de dynamiek volledig. Medewerkers merken dat het onderwerp gewaardeerd wordt, dat ze serieus worden genomen en dat er ruimte is om te leren. Je ziet dan dat vragen vaker worden gesteld, dat incidenten sneller worden gemeld en dat trainingen niet meer voelen als een verplicht nummer, maar als logisch onderdeel van het werk.
Met managementbetrokkenheid wordt awareness geen losse campagne, maar een cultuur. Een gedeelde verantwoordelijkheid. Een collectieve houding. Awareness werkt alleen wanneer managers het gesprek openen en medewerkers de ruimte geven om mee te bewegen.