Het gevolg is voorspelbaar: ze klikken braaf door modules heen, maar nemen weinig mee. Niet omdat ze niet willen leren, maar omdat het programma hen niet helpt om prioriteiten te zien. Het voelt willekeurig. Alsof iedereen dezelfde training krijgt, ongeacht wat ze doen, welke systemen ze gebruiken of welke risico’s ze daadwerkelijk lopen. Zonder risicoanalyse wordt awareness een soort encyclopedisch project: veel informatie, weinig betekenis.
Het echte probleem: iedereen krijgt dezelfde training
Awareness werkt pas wanneer het aansluit op de werkelijkheid van medewerkers. En die werkelijkheid verschilt enorm per rol. Een HR-adviseur loopt totaal andere risico’s dan een onderzoeker. Een financieel medewerker ziet andere soorten berichten dan een docent. Een receptionist heeft contact met andere mensen dan een IT-beheerder. Toch krijgen ze in veel organisaties precies dezelfde training.
“Als je traint op alles, leert niemand wat echt belangrijk is.”
Zodra medewerkers merken dat iets niet voor hen bedoeld is, haken ze af. “Dit speelt bij mij toch niet”, denken ze. Of: “Dit gaat over systemen waar ik nooit in werk.” En dan gebeurt er iets belangrijks: ze leren niet slechter omdat de content slecht is, maar omdat het niet relevant voelt. Een degelijke risicoanalyse, wie loopt welke risico’s, waarom, in welke context, maakt dit verschil zichtbaar. Pas dan kun je segmenteren: per functie, per afdeling, per risicogroep. Geen generieke bewustwording, maar gerichte aandacht. Geen 20 onderwerpen, maar de 3 die er écht toe doen.
Wanneer je traint op het belangrijkste, gebeurt er iets
Zodra awareness wordt gebaseerd op een duidelijke risicoanalyse, verandert het hele programma. Medewerkers krijgen informatie die past bij hun werk, hun beslissingen en hun dagelijkse risico’s. Het voelt logisch. Relevanter. Korter zelfs. Want je hoeft niet meer alles te behandelen, alleen wat ertoe doet.
Een financieel team leert hoe ze betaalfraude herkennen. Docenten leren wat risico’s zijn rond studentdata. Onderzoekers leren over dataclassificatie en externe samenwerkingen. De training wordt betekenisvol. En betekenisvol gedrag blijft wél hangen. Segmentatie is geen luxe, maar een voorwaarde. Het voorkomt ruis, vermindert weerstand en verhoogt motivatie. Het maakt awareness programma’s kleiner, scherper en effectiever.
Je verandert geen gedrag door iedereen hetzelfde te vertellen, maar door iedereen te geven