Phishing is nog steeds een van de meest voorkomende manieren waarop organisaties worden aangevallen. Niet omdat medewerkers “onhandig” zijn, maar omdat aanvallers hun aanpak steeds slimmer afstemmen op gedrag, timing en context. Juist daarom zijn phishing-simulaties (ook wel phishing tests) een krachtig onderdeel van een security awareness programma — mits je ze goed inzet.
In het kort
- Maak phishing-simulaties onderdeel van een leerproces, niet van een afrekencultuur.
- Meet niet alleen klikken, maar vooral meldgedrag en leereffect.
- Zorg voor variatie: onderwerpen, moeilijkheid, timing, doelgroep en kanaal.
- Gebruik opvolging: korte feedback, microlearning en herhaling.
Waarom phishing-simulaties meer zijn dan “klikpercentages”
Veel organisaties sturen een simulatie en kijken daarna vooral naar één getal: hoeveel mensen klikten. Dat is begrijpelijk, maar het is zelden de beste indicator voor veiligheid. Het doel is niet “nul klikken”. Het doel is dat medewerkers twijfel herkennen, de juiste stappen zetten en vooral: snel melden wanneer er iets misgaat.
Een goed programma stuurt daarom op:
- Meldbereidheid (melden medewerkers verdachte berichten?)
- Snelheid van melden (hoe snel na ontvangst wordt gemeld?)
- Herstelgedrag (wat doet iemand na een fout?)
- Herhaling (zien we verbetering over tijd?)
De beste aanpak: 6 bouwstenen
1) Realistische scenario’s die passen bij jouw organisatie
Simulaties werken het best wanneer medewerkers denken: “dit zou echt kunnen gebeuren.” Denk aan betaalverzoeken, HR-berichten, ‘pakketje gemist’, MFA-reset, Teams/SharePoint notificaties, of een leidinggevende die “met spoed” iets vraagt. Kies scenario’s die aansluiten bij jouw branche en werkprocessen.
2) Segmentatie per doelgroep
Niet iedereen loopt hetzelfde risico. Een receptiemedewerker krijgt andere aanvallen dan finance, HR of IT. Segmentatie maakt campagnes relevanter en voorkomt “awareness-moeheid”.
3) Transparante communicatie en psychologische veiligheid
Phishing-simulaties werken averechts wanneer medewerkers ze ervaren als valstrik. Kondig aan dat simulaties onderdeel zijn van leren, spreek uit dat fouten bespreekbaar zijn, en voorkom naming & shaming. Veilig melden is belangrijker dan “perfect zijn”.
4) Directe, korte feedback
De beste leermomenten zitten vlak na de actie. Laat na een klik zien welke signalen gemist zijn (afzender, urgentie, taal, link, domein). Houd het kort: 30–90 seconden is vaak genoeg.
5) Slimme opvolging met microlearning
Gebruik micro-modules (2–5 minuten) of korte reminders in plaats van lange verplichtingen. Herhaal kernpunten: check afzender, klik niet op onbekende links, meld twijfel, gebruik MFA, bel bij betaalverzoeken.
6) Rapportage die helpt sturen
Goede rapportage maakt het verschil tussen “testen” en “verbeteren”. Kijk per doelgroep, periode en type scenario. Deel inzichten met management: wat gaat goed, waar moet je ondersteunen, welke teams vragen extra aandacht?
Welke oplossingen zijn er?
In de praktijk zie je grofweg drie opties:
- Losstaande phishing-tools: vaak krachtig in simulaties, maar minder sterk in integratie met training en cultuur.
- Awareness-platformen met phishing-module: simulaties, training en rapportage in één omgeving; makkelijker om een ritme te bouwen.
- Maatwerk + begeleiding: extra effectief wanneer je cultuur, communicatie en managementbetrokkenheid meeneemt.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet je simulaties sturen?
Werk met een ritme. Bijvoorbeeld maandelijks een korte campagne, en per kwartaal een iets uitdagendere variant. Belangrijker dan frequentie is voorspelbare herhaling en goede opvolging.
Moet je medewerkers vooraf waarschuwen?
Je hoeft niet te vertellen wanneer, wel waarom. Leg uit dat simulaties onderdeel zijn van leren en dat melden altijd wordt gewaardeerd.
Conclusie
De beste oplossingen voor phishing-simulaties combineren realistische scenario’s, doelgroepsegmentatie, psychologische veiligheid, snelle feedback en rapportage die helpt sturen. Dan worden simulaties geen ‘test’, maar een leerinstrument dat daadwerkelijk bijdraagt aan digitale weerbaarheid.